مفاخر علمی اشکور: از کتاب شرح این هجران

آیت الله سید نورالدین حسینی اشکوری  

آیت الله سید نورالدین حسینی فرزند آیت الله سید علی حسینی اشکوری و برادر سید احمد یادشده در سال 1316 شمسی در نجف اشرف دیده به جهان گشود. وی پس از تحصیلات ابتدائی، دروس مقدماتی و سطح حوزه را نزد اساتیدی چون شیخ محمد علی مدرس افغانی، شیخ مجتبی لنکرانی و راستی کاشانی طی کرد. به دلیل تنگ¬دستی و برای امرار معاش مدتی در کنار تحصیل به کارهایی همچون صحافی کتاب، عبادوزی و کلاهدوزی اشتغال یافت. زمانی که مشغول خواندن کفایة الأصول نزد شیخ مجتبی لنکرانی بود، از طریق یک دوست لبنانی بنام سید فخرالدین با شهید سید محمد باقر صدر آشنا شد. در نخستین روز شرکت در درس کفایۀ شهید صدر، مجذوب نبوغ علمی و شخصیت معنوی شهید صدر شد بطوری که بگفته خودش همۀ اساتیدش را فراموش کرد. او که از نزدیکترین شاگردان شهید صدر و مورد اعتماد کاملش شده بود، کوشید فضلای حوزه را به درس شهید صدر دعوت کند. در حدود سال 1330 شمسی به همراه حضرات آیات سید کاظم حائری، سید محمود هاشمی و شهید سید محمدباقر حکیم و جمعی دیگر از فضلا، حلقۀ درس خارج فقه و اصول شهید صدر را تشکیل دادند. آقای اشکوری در سال 1338 شمسی به ایران آمد و مدت بیست ماه در حوزۀ علمیۀ قم در درس خارج امام خمینی شرکت کرد. در قسمتی از این مدت ایشان هم مباحثۀ آیت الله سید علی خامنه‌اي رهبر معظم انقلاب بود. در این مباحثات او به هوش و زکاوت فوق العادۀ آقای خامنه‌اي پی برد. او که در طول تحصیلش در نجف و قم با فضلای توانمندی هم مباحثه بود، تصریح مي‌کرد که تنها هم مباحثه‌اي که برای او هیبت علمی داشت، آقای خامنه‌اي بود.



از ویژگی‌های بارز آقای اشکوری فکر اجتماعی ایشان است. ایشان از آغاز جوانی علاقه¬مند به اجتماعیات و فعال در مسائل اجتماعی مربوط به روحانیت و اسلام بود. وی ارتباط نزدیکی با آیت الله العظمی حکیم داشت و مدتی نمایندۀ ایشان در بین عشایر منطقۀ چفل (ذی الکفل) بود. اما فکر و فعالیت اجتماعی ایشان پس از آشنایی با شهید صدر عمق و گسترۀ بیشتری یافت. پس از درگذشت آیت الله سید اسماعیل صدر که در بغداد و کاظمین فعالیت داشتند، ایشان از طرف شهید صدر برای ادارۀ حوزۀ علمیۀ کاظمین رفتند و در آنجا به فعالیت پرداختند. سپس به حلّه رفتند و حوزۀ علمیۀ آنجا را تأسیس و مسئولیت ادارۀ حوزۀ علمیه و روحانیت منطقۀ حله را به عهده گرفتند.

در سال 1350 شمسی ایشان توسط مأموران حزب بعث عراق دستگیر و با وضع اسفناکی از عراق اخراج و سپس در قم ساکن شدند. در قم به تدریس در مدارس مختلف از جمله در دو مدرسۀ آیت الله گلپایگانی و مدرسۀ حقانی مشغول شدند. علاوه بر این، برنامه ریزی طلاب عرب را نیز بر عهده گرفتند. تدریس ایشان و برنامه ریزی موفق و به روز و نظم و انضباطی که در برنامه‌های طلاب ایجاد کردند، مورد توجه طلاب و علما قرار گرفت.

به پیشنهاد آیت الله علی اسلامی، که در حال حاظر امام جمعه تاکستان هستند و در نجف آقای اشکوری را از نزدیک مي‌شناختند، آیت الله موسوی شالی و آیت الله باریک بین ایشان را برای برنامه ریزی مدارس علیمۀ سردارین، شیخ الإسلام و صالحیه به قزوین دعوت کردند. ایشان ابتدا یک تابستان را در قزوین به این منظور سپری کرد و پس از شروع کار مدارس در قم، روزهای پنجشنبه و جمعه برای مدیریت برنامه‌ها به قزوین مي‌رفتند. پس از حدود دو سال و نیم رفت و آمد به قزوین، ایشان در قزوین ساکن شدند و در مدیریت حوزۀ علمیه با علمای قزوین همکاری کردند. علمای قزوین تشکلی بنام هیئت علمیه داشتند که آقای اشکوری هم به عضویت آن در آمد. ضمنا ایشان جلسات سخنرانی و آموزش معارف اسلامی برای اقشار مختلف در قزوین برقرار کردند. به عنوان نمونه، جلسۀ معارفی در مسجد بلاغی برگزار کردند که در آن افراد تحصیل¬کردۀ حوزوی و دانشگاهی و بازاری شرکت مي‌کردند. ایشان ضمن بیان معارف اسلامی، اندیشه‌های روشنفکران مسلمان مانند دکتر علی شریعتی و مهندس مهدی بازرگان را نقد مي‌کردند. همچنین یک دوره مباحث اقتصاد اسلامی را برای دانشجویان علاقه¬مند برگزار کردند. در هیئت زینب کبرای قزوین در شب‌های یکشنبه جلسۀ تفسیر قرآن داشتند. برای کودکان و نوجوانان و همینطور بانوان نیز جلساتی داشتند. این برنامه‌ها بسیار مورد استقبال مردم قرار گرفت. در روستاهای قزوین بویژه در دو روستای خاک علی و شریف آباد نیز برنامه‌های مفصلی داشتند و توانستند ارتباط تأثیری گذاری با مردم برقرار کنند.

از آغاز شکل گیری انقلاب اسلامی در سال 1356 آقای اشکوری حضوری فعال در مدیریت حرکت‌های انقلابی داشتند. ایشان به همراه آیت الله باریک بین نقشی مهم در سازمان دهی انقلاب در قزوین داشتند. از این رو بارها از سوی ساواک دستگیر و مورد بازجویی قرار گرفتند تا اینکه در سال 1357 به شهر مرزی درگز در خراسان رضوی تبعید شدند. با روی کار آمدن دولت شریف امامی که برای حمایت از نظام شاهنشاهی تصمیم گرفت تظاهر به ارادت به علما کند تا به خیال خام خود از این طریق آن¬ها را آرام کند، به تبعید علما از جمله ایشان پایان داده شد و ایشان به قزوین بازگشتند و با شور و حرارت بیشتری مبارزه را دنبال کردند. پس از پیروزی با شکوه انقلاب اسلامی آقای اشکوری در مدیریت شهر به¬ویژه پادگان و شهربانی و سازمان دادن به انقلابیون و ایجاد کمیته‌های انقلاب نقش برجسته‌اي داشت. با شروع جنگ تحمیلی ایشان بارها در جبهه‌ها حضور یافت و نقش مؤثری در پشتیبانی از رزمندگان به ویژه سپاه بدر، که متشکل از مجاهدان عراقی بود، داشت. در جریان فتنۀ بنی صدر ایشان به روشنگری علیه بنی صدر پرداخت که برای طرفداران بنی صدر در قزوین گران تمام شد.

وی همزمان با فعالیت‌های اجتماعی، فعالیت‌های حوزوی و تربیت طلاب را نیز در برنامه‌اش داشت، تا اینکه آیت الله شالی مدیریت کامل مدرسۀ صالحیه را به ایشان واگذار کرد. آقای اشکوری در مدرسۀ صالحیه هم مدیر بود، هم مدرس بود و هم مربی اخلاق و پدری دلسوز برای طلاب. ایشان به¬طور شبانه روزی در مدرسه مستقر شد و فقط پنجشنبه و جمعه به منزل مي‌رفت. هنگام اذان صبح در حیاط مدرسه قدم زنان از مقابل حجره‌ها اذان مي‌گفت و طلاب را برای نماز بیدار مي‌کرد. سپس در مسجد صالحیه نماز به امامت ایشان برگزار مي‌شد. پس از نماز برنامۀ قرائت قرآن بود و بعد از آن یک ساعت تدریس مي‌کرد. سپس صبحانه صرف مي‌شد و پس از آن درس‌ها پیگیری مي‌شد. این موفقیت‌ها البته برای همگان خوشایند نبود و حتی خشم برخی‌ها را بر مي‌انگیخت. سر انجام بر اثر حسادت‌ها و سعایت‌ها ایشان مجبور به ترک قزوین شدند. او پس از ترک قزوین به عنوان رئیس دادگاه کیفری کرج منصوب شد و به مدت چهار سال به کار قضاوت پرداخت. با ورود به کرج دبیر روحانیت این شهر شد و در حدود شش سال اقامت در کرج، خدماتی در این شهر ارائه کرد. پس از آن ایشان چند سالی را برای تبلیغ به خارج از کشور اعزام شد. مدتی در برزیل به ارشاد مسلمانان مهاجر پرداخت و مدت دو سال نیز به عنوان نمایندۀ مقام معظم رهبری در سوریه فعالیت کردند.

آقای اشکوری پس از اتمام مأموریت تبلیغی به قم بازگشت و مؤسسۀ شهید صدر را برای سامان دادن به آثار شهید صدر تأسیس کرد. در این مؤسسه مجموعۀ آثار شهید صدر را گردآوری و منتشر کردند و برخی از آن¬ها را نیز به فارسی ترجمه کردند. در حال حاضر ایشان وکیل و مسئول دفتر هم مباحثۀ سابقشان آیت الله سید کاظم حائری در نجف اشرف و نمایندۀ ایشان در عراق هستند. علاوه بر این ایشان درحوزۀ نجف نیز فعالیت‌هایی دارند. همچنین در صحنه جنگ با تروریست‌ها نیز از مجاهدان عراقی پشتیبانی مي‌کنند و حضور معنوی در جبهه‌ها دارند.

@dr_fanaei

استفاده از مطالب اين سايت با ذکر منبع بلامانع است

طراحي: ايرنا هاست