پژوهش فلسفی

نوشته شده در فلسفه

1.به نظر شما یک پژوهش فلسفی باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد و اساسا وجه تمایز تحقیق و پژوهش در حوزه فلسفه به نسبت سایر دانشها در گستره علوم انسانی چیست؟

پاسخ

 هرپژوهشی در هر زمینه ای باید پرده از مجهولی بردارد. از همین رو، پژوهش اصیل از پرسش آغاز می شود. ممکن است این  پرسش بصورت خودجوش در ذهن یک پژوهشگر بروید، یا پرسش از قبل طرح شده باشد و حتی به آن پاسخ نیز داده شده باشد، اما پژوهشگر در پی پاسخی نو باشد. پژوهش، کوشش عالمانه و روشمند برای نیل به پاسخ است. ممکن است پژوهشگر به پاسخ مطلوب برسد یا نرسد. حتی ممکن است نتیجه تحقیق تعمیق پرسش یا طرح شدن پرسش های جدید باشد. این نیز چیزی از اصالت پژوهش نمی کاهد. ویژگی پژوهش فلسفی در نسبت به پژوهش های دیگر این است که پژوهش فلسفی، بنیادی، غایی، کل نگرانه و عقلی است، زیرا تفکر فلسفی کاوش در پرسش ها ی بنیادین و غایی امور با روش عقلی است.    

 

2.در حال حاضر اغلب کتاب‌هایی که در حوزه فلسفه وجود دارد،‌یا ترجمه‌ای هستند و یا شرح، علت اینکه در این روزگار نظریه پردازی و تالیف در حوزه مباحث فلسفی محدود شده است،‌ چه می تواند باشد و فکر می کنید چرا شرح نویسی بر آثار گذشتگان و مفاخر فلسفی جهان اسلام تا به این اندازه گسترش یافته است؟

 
پاسخ

نه ترجمه کاری لغو و بی حاصل است و نه شرح نویسی. هم ترجمه و هم شرح نویسی لازم و ضروری است، چرا که با ترجمه و شرح نویسی است که ما به فهم یافته های دیگران نایل می شویم و مترجمان و شارحان حق بزرگی به گردن اهل تحقیق دارند. میراث معرفتی پیشینیان از این راه بدست ما می رسد. بنابر این نباید ترجمه و شرح نویسی را بیهوده دانست و اهل آن را ملامت کرد. منتها باید به دو نکته در کنار این مطلب توجه داشت. یکی اینکه ترجمه باید واقعا تاحد امکان منتقل کننده مراد متن ترجمه شده باشد. برای این منظور مترجم فلسفه علاوه بر مهارت زبانی باید خود فیلسوف باشد. صرف دانستن زبان مبدأ و مقصد برای ترجمه ای موفق کافی نیست. متأسفانه بسیاری از آثار ترجمه شده فلسفی برای بسیاری از اساتید فلسفه قابل فهم نیستند، چه رسد به دیگران. و این نشانگر ضعف ترجمه و عدم قابلیت مترجم است. شرح نیز باید بگونه ای باشد که خواننده را به مراد نویسنده برساند و ناگفته های اثر را بزبان آورد. بنابراین، باید برای ارتقاء سطح ترجمه و شرح کوشش کنیم نه کنار نهادن آن.

 
همچنین انتخاب اثر برای ترجمه و شرح نیز اهمیت دارد. هرکتابی ارزش ترجمه و شرح ندارد. این مطلبی است که تنها یک صاحب نظر در فلسفه می تواند تشخیص دهد. متأسفانه بسیار شاهد هستیم که آثار کم ارزش یا بی ارزش فراوانی ترجمه می شوند، اما آثار برجسته و فاخر ترجمه ناشده باقی می مانند.  

 
مطلب دوم این است که ما نباید در ترجمه و شرح متوقف شویم. ترجمه و شرح از تمهیدات پژوهش فلسفی است. پژوهش فلسفی باید به نوآوری بینجامد. یکی از ریشه های اصلی کسادی خلاقیت و نوآوری نحوۀ رویکرد ما به علم و تفکر و در نتیجه شیوۀ فلسفه آموزی ماست. در این نحوه از رویکرد و فلسفه آموزی باید تجدید نظر جدی کرد.  

 

خبرگزاری کتاب ایران-ایبنا

استفاده از مطالب اين سايت با ذکر منبع بلامانع است

طراحي: ايرنا هاست