تخصص نباید به بی خبری از دیگر حوزه ها منجر شود

نوشته شده در مصاحبه ها

دکتر فنایی اشکوری در گفتگو با مهر: تخصص گرایی نباید به بی خبری یک متخصص از سایر حوزه های معرفتی و خلاصه شدن تمام شخصیتیش در یک رشته تخصصی منجر گردد.

به گزارش خبرنگار مهر، مقام معظم رهبری در دیدار با دست اندرکاران کنگره بین المللی علامه حکیم قطب الدین شیرازی به بحث تخصص گرایی و نکات مثبت و منفی آن اشاره و تصریح کردند: تخصص گرایی به سبب پرداختن به وضع انسان در یک حوزه تخصصی امری خوب است اما از جهت محدود کردن انسان و ذهن او با توجه به وسعت ذهن انسان امری نامطلوب است.
در گذشته حکیم و در زمان ماعلامه به کسی اطلاق می شود که در علوم مختلف صاحب نظر باشد، چگونه می توان در دوران کنونی متخصص پرورش داد که فهمی از علوم دیگر ازجمله علوم انسانی داشته باشند؟ دکتر محمد فنایی اشکوری، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در پاسخ به این سؤال که اثرات منفی تخصص گرایی چیست؟، گفت: روزگاری بود که یک دانشمند جامع معقول و منقول می شد و در همه علوم زمانه اش استاد.
وی افزود: ارسطو را که معلم اول می گفتند یا فارابی را که معلم ثانی لقب دادند از این رو بود که جامع العلوم و استاد همگان بودند. این امر در آن زمان ممکن بود بدلیل اینکه اولا علوم آن توسعه و گسترش امروزی را نداشتند. ثانیا این گونه جامعیت حتی در آن زمان هم تنها از انگشت شماری از نوابغ بر می آمد نه از عامه اهل علم. ثالثا تازه در آن زمان هم این جامعیت نسبی بود؛ یعنی چنین نبود که شخص در همه علوم و فنون استاد باشد، بلکه در بسیاری از علوم مهم دست داشت. 
فنایی در ادامه سخنانش تصریح کرد: در روزگار ما اما قصه به گونه ای دیگر است. تخصص گرایی در این روزگار امری ضروری است و برای رشد و پیشرفت علوم و فنون اجتناب ناپذیر است. به جهت گسترش بی سابقه علوم، جامعیت به معنای قدیمش ممکن نیست و در مخیله کسی هم خطور نمی کند. بنابراین تخصص در همه حوزه ها از جمله در علوم انسانی و علوم دینی شرط لازم برای پیشرفت و توفیق است.

وی با بیان اینکه نکته ای که باید توجه داشت این است که تخصص گرائی نباید به بی خبری یک متخصص از سایر حوزه های معرفتی و خلاصه شدن تمام شخصیتیش در یک رشته تخصصی منجر گردد، اظهار داشت: اولا تخصص در هر رشته ای مبتنی بر آشنائی با علوم دیگری است که جنبه مقدمه، ابزار و پیش نیاز برای آن علم دارند؛ مثلا بسیاری از علوم جدید به ریاضیات وابسته اند.
عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تصریح کرد: ثانیا هر عالم و متخصصی مانند دیگر افراد و بیش از آنها به دانش عمومی و آگاهی اجمالی از دستاوردهای علمی بشر نیازمند است. ثالثا عالم هر علمی لازم است به علوم ههمسایه اش آشنا باشد. هم حقایق و پدیده های عینی عالم به هم مرتبط هستند، هم معارف بشری با هم ارتباط دارند.
وی با اشاره به اینکه این ارتباط در علوم انسانی و در علوم دینی بیشتر است، گفت: مثلا عالم سیاست نمی تواند از تاریخ و اقتصاد و حقوق و جامعه شناسی و مدیریت بی اطلاع باشد و در فهم و تحلیلها و داوری های سیاسی خود آنها را نبیند. سیاست بی توجه به این حوزه ها در مقام نظر بی اعتبار و در مقام عمل ناکارآمد و مخرب است. در علوم دینی این امر پررنگ تر است؛ مثلا فقیهی که با معارف اعتقادی دین آشنائی کافی نداشته باشد اعتباری به فقهش نیست.
فنایی در پایان سخنانش تأکید کرد: تخصص بدون این گونه جامعیت حتی با خود تخصص هم تناقض دارد، زیرا یکی از ابعاد مهم یک پدیده و همینطور یک علم، ارتباطی است که بین آن و دیگر امور وجود دارد. شناخت این ارتباط بدون شناخت آن امور میسر نیست. پس بدون شناخت امور و علوم مرتبط حتی تخصص در یک موضوع و علم ممکن نیست. بنابراین آنچه مطلوب است تخصص همراه با جامعیت نسبی در حوزه هایی است که بین آنها ارتباط نزدیک برقرار است.

 

استفاده از مطالب اين سايت با ذکر منبع بلامانع است

طراحي: ايرنا هاست